Ο Αβραάμ Ελιέζερ Μπεναρόγια (γεννημένος το 1880 στο Βιδίνιο της Βουλγαρίας), θρυλική φιγούρα του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα, ο οποίος πρωταγωνίστησε στην ίδρυση της εργατικής οργάνωσης Φεντερασιόν στη Θεσσαλονίκη, του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος Ελλάδας (ΣΕΚΕ) και της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδας, θα γνωρίσει στη διάρκεια της συνδικαλιστικής διαδρομής του πλήθος διώξεων, φυλακίσεων και εξοριών.
Η υποκίνηση από την Φεντερασιόν των καπνεργατικών αγώνων σε Θεσσαλονίκη, Αν. Μακεδονία και Θράκη, τον Μάρτη/Απρίλη 1914, προκάλεσε πανελλαδική αίσθηση αλλά και την μήνιν του Βενιζέλου, που οδήγησε στη δίωξη και τη σύλληψη των πρωτεργατών της καπνεργατικής απεργίας Εβραίων της Θεσσαλονίκης Αβραάμ Μπεναρόγια και Σαμουήλ Γιονά, ως επικίνδυνων για την δημόσια ασφάλεια, με το πρόσχημα της δήθεν διακίνησης από αυτούς της βουλγαρικής προπαγάνδας στην Μακεδονία, και οι οποίοι εξορίζονται στη Νάξο τον Ιούνη του 1914. Κάτι που είναι λιγότερο γνωστό είναι ότι η εξορία αυτή ήταν η πρώτη στην οποία θα επιδοθεί το αστικό ελληνικό κράτος.
Στη Νάξο οι δυο τους θα παραμείνουν εξόριστοι για 2,5 περίπου χρόνια (θα ελευθερωθούν τον Ιανουάριο του 1917 σε μια προσπάθεια του Ελ. Βενιζέλου να κερδίσει την συμπάθεια των εργατών και σοσιαλιστών της Θεσσαλονίκης).
Κατά το διάστημα της εξορίας τους, θα τους επισκεφθούν στη Νάξο, για να τους εμψυχώσουν, ο σοσιαλιστής βουλευτής Πλάτων Δρακούλης, ο Νίκος Δημητράτος, από τα ιδρυτικά στελέχη του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος Ελλάδος, οι οποίοι τους προσέφεραν λεξικό, γραμματική και συντακτικό της ελληνικής γλώσσας, αλλά και ο λογοτέχνης Πέτρος Πικρός και ο Εβραίος βουλευτής του κόμματος του Δ. Γούναρη Αλβέρτος Κουριέλ.
Οι εξόριστοι κατά την διάρκεια της παραμονής τους στο νησί θα έλθουν σε επικοινωνία με τους σμυριγδούχους αλλά και τους ήσυχους χωρικούς της ενδοχώρας, ενώ κατά την διάρκεια των συμμαχικών αποκλεισμών των νησιών του Αιγαίου, θα βρεθούν πλήρως απομονωμένοι από κάθε επικοινωνία με τους ομοϊδεάτες τους στην ηπειρωτική Ελλάδα. Μάλιστα, οι ελληνικές αρχές τους θεωρούσαν «πλούσιους» και δεν τους έδιναν το γλίσχρο επίδομα που δινόταν στους πολλούς βουλγαροφώνους και άλλους εξόριστους που στο μεταξύ έφθαναν κατά κύματα στη Νάξο.
Ο Μπεναρόγια θα δοκιμάσει μια νέα εξορία στη Φολέγανδρο, στις 4 Ιουλίου του 1919, και θα έχει το «προνόμιο” να είναι ο πρώτος πολιτικός εξόριστος που φιλοξενεί το νησί, τον οποίο θα ακολουθήσει στη συνέχεια η ηγετική ομάδα της ΓΣΕΕ. Από την εξορία του στη Φολέγανδρο, μας είναι γνωστή η κατοικία του εντός του Κάστρου (το «ανωάκι», όπως την αποκαλούν οι Φολεγανδρινοί), ενώ η ανάμνηση του παραμένει ζώσα στους παλαιούς ως παρατσούκλι («Μπεναρόγιας»), που αποδίδεται στους ζωηρούς του νησιού.
Ο Μπεναρόγια, μετά την ελευθέρωση του θα πρωταγωνιστήσει σε νέες κινητοποιήσεις, όπως στα «Φεβρουαριανά» του Βόλου, “πρός διαμαρτυρίαν, ἐναντίον τῆς σκανδαλώδους ὑπερτιμήσεως τοῦ ἄρτου,τήν ὁποίαν εἶχον ἐπιτρέψη αἱ ἀρχαί”, που θα του στοιχίσει νέα δίωξη και φυλάκιση επί διετία περίπου. Ωστόσο, η πιο φωτεινή μορφή του ελληνικού σοσιαλισμού της δεκαετίας του 1910, θα διαγραφεί από το ΣΕΚΕ (πρόδρομη οργάνωση του ΚΚΕ) το 1924 ως οπορτουνιστής και «δεξιός»! Ωστόσο, δεν θα πάψει ποτέ να αγωνίζεται για τις σοσιαλιστικές ιδέες. Στην διάρκεια της γερμανικής κατοχής θα συλληφθεί από τους Ναζί, και θα εγκλειστεί σε στρατόπεδο συγκέντρωσης της Γερμανίας, ενώ μετά την απελευθέρωση του και μετά από μια βραχύβια παραμονή του στην Ελλάδα, θα μεταναστεύσει στο Ισραήλ, όπου ζούσε φτωχικά έχοντας ανοίξει ένα περίπτερο στο Χολόν του Τελ-Αβίβ. Θα πεθάνει το 1979 σε ηλικία 92 ετών.
1η φωτο: Ο Μπεναρόγια σε άγνωστη φυλακή
2η φωτο: Η κατοικία του στην Φολέγανδρο.
3η φωτο: Ο Μπεναρόγια σε μεγάλη ηλικία, ίσως στο σπίτι του στο Χολόν
πηγή άρθρου: Γιώργος Λιόλιος
